الشيخ محمد رضا المظفر ( مترجم وشارح : على محمدى )
133
أصول الفقه ( شرح اصول فقه ) ( فارسى )
و مولى مىتواند قصد قربت به معناى قصد امتثال امر را در متعلق امر خودش ، اخذ كند و يا نمىتواند ؟ لا شبهه در اينكه مولى مىتواند متعلق امر خودش را به طهارت يا استقبال الى القبله و . . . مقيد كند . مثلا بگويد : صل مع الطهارة يا عن الطهارة ، صل مع الاستقبال ، صل مع السورة و . . . اما آيا مىتواند متعلق امرش را به قصد قربت مقيد كند يا نه ؟ مثلا مىتواند بگويد : صل مع قصد القربة يا نمىتواند ؟ در مسئله دو نظر است : 1 . جمعى قائل به امكان هستند . 2 . جمعى قائل به استحاله هستند و هركدام ادلهاى دارند ( كما سيأتى ) . آن كسانى كه قائل به امكان هستند ، اينها مقتضاى اصل در نظرشان توصليت است و تعبديت محتاج به دليل خاص است . به جهت اينكه اينها در موارد مشكوك مىتوانند به اطلاق كلام تمسك كنند و بگويند : مولى در مقام بيان بوده و براى او ممكن هم بود كه اين قيد قصد قربت را بياورد به اينكه بگويد : صل مع قصد القربة ، درعينحال نياورده ، معلوم مىشود كه اين قيد در غرض مولى دخالت ندارد و اصل انجام عمل مطلوب مولى است و الا اگر آن قيد دخالت داشت ، حتما مولى كلامش را مقيد به اين قيد مىكرد . پس اين دسته مىتوانند به اصالة الاطلاق تمسك كنند و نتيجه بگيرند عدم دخالت قصد قربت را فالاصل فى الواجبات التوصلية . لا يخفى كه بنا بر قول به وضع الفاظ عبادات للاعم اين حرف صحيح است ولى بنا بر قول به صحيح جاى تمسك به اطلاق نيست . اما كسانى كه قائل به استحالهء اخذ قصد قربت در متعلق امر شدهاند ، در موارد مشكوك مىتوانند به اطلاق كلام تمسك كنند . بيان اين مطلب را در قالب دو سؤال و جواب مطرح مىكنيم : الف . تعريف اطلاق و تقييد و نسبت بين آن دو چيست ؟ جواب : بهطور كلى وقتى دو امر را باهم مقايسه مىكنيم ، يا با يكديگر متباين هستند و يا اينكه دو لفظند و داراى يك معنا هستند و مترادف هستند . اطلاق و تقييد